Entender a Cooperación

Alumna do Centro de Formación da Cooperación Española en CartaxenaO mundo atópase nunha conxuntura crítica en termos de desenvolvemento. No ano 2015 revisarase o cumprimento dos Obxectivos de Desenvolvemento do Milenio, e lanzarase a chamada Axenda de Desenvolvemento post 2015. Pero a realidade é que a pobreza e a desigualdade seguen sendo o desafío principal ao que se engadiron outros, como a deterioración ambiental. A nova axenda deberá incorporar todos estes elementos para asegurar un desenvolvemento sostible que integre axeitadamente as dimensións social, económica e ambiental.

 

Foto: AECID

A Declaración do Milenio definiu o noso mandato universal para o desenvolvemento, pero é urxente asegurar os avances conseguidos mediante un crecemento sólido, compartido e sostible, baixo unhas condicións de traballo decente en todos os países.

Con este compromiso a Cooperación Española desenvolve a súa actuación, mostrando neste portal os seus principais obxectivos e logros.

 

Que entendemos por Cooperación para o Desenvolvemento?

A cooperación para o desenvolvemento comprende o conxunto de actuacións que contribúen ao desenvolvemento humano, a diminución da pobreza e o pleno exercicio dos dereitos nunha sociedade igualitaria. Estas actuacións son realizadas por organismos públicos e privados co propósito de promover un progreso económico e social global, sostible, inclusivo e equitativo que promova a xustiza e a igualdade entre os cidadáns. De acordo ás palabras do noso Plan Director e dende esa perspectiva, a cooperación convértese en “garantía do pleno exercicio dos dereitos fundamentais, pero tamén medios materiais, ingresos e riqueza, oportunidades, acceso a servizos de educación ou saúde, é poder expresarse en democracia e ter seguridade, poder vivir nun medio san arredor, e é tamén confianza e autoestima no propio proxecto vital.”

O traballo da cooperación para o desenvolvemento lévase á práctica mediante modelos de colaboración baseados na horizontalidade, o interese mutuo, a transparencia e a rendición de contas, de maneira que se poidan forxar alianzas nas que países en desenvolvemento e doadores traballen nun plano de mutua responsabilidade para acadar os obxectivos mundiais de desenvolvemento. Para iso utilízanse distintas modalidades e instrumentos de colaboración. Entre eles:

  • Cooperación bilateral. Accións de cooperación que se establecen entre un país en desenvolvemento e un país doador.
  • Cooperación multilateral. As axudas que canalizan organismos internacionais (como UNESCO, UNICEF, FAO, Banco Mundial) cara a países en desenvolvemento.
  • Cooperación delegada. Modalidade de provisión de axudas pola que unha ou varias axencias de cooperación achegan fondos e encomendan unha terceira axencia -polo seu liderado, capacidade ou coñecemento do contexto-, a realización das actividades programadas na axuda.
  • Cooperación reembolsable. Axuda económica ofrecida a un país en forma de préstamos brandos en condicións de interese e tempo favorables.
  • Cooperación triangular. Actuación conxunta de dous actores a favor dun terceiro para facer máis eficiente e eficaz a transferencia de recursos, obtendo avances significativos e estables para o desenvolvemento.
  • Cooperación Sur-Sur. Cooperación establecida entre países en desenvolvemento para o beneficio mutuo mediante o intercambio de recursos, tecnoloxía e coñecemento.
  • Apoios orzamentarios. Xerais ou sectoriais, realizados mediante axudas aos orzamentos elaborados polos gobernos dos países en vías de desenvolvemento.
  • Troco de débeda. Condenación de débeda a un país a cambio de que empregue esa débeda ou parte dela en accións encamiñadas ao desenvolvemento dos seus cidadáns.

 

Que actores interveñen na Cooperación?

O sistema da cooperación para o desenvolvemento está constituído por actores de diversa índole e funcións. Nel coexisten organismos públicos e entidades privadas, algunhas de carácter xeralista e outras máis especializadas. Por regra xeral os países, incluídos algúns en desenvolvemento, teñen as súas propias axencias de cooperación, que se encargan da xestión das axudas. Ademais destas axencias e os seus gobernos, e os organismos multilaterais, outras institucións públicas como as administracións rexionais e locais e as universidades, son actores da cooperación para o desenvolvemento.

En canto ás entidades privadas distínguense as empresas e as que posúen fins sociais, como as organizacións non gobernamentais para o desenvolvemento ONGD, ademais doutros colectivos sociais como sindicatos, organizacións civís, fundacións, etc.

 

Que é a Axuda Oficial ao Desenvolvemento AOD?

A Axuda Oficial ao Desenvolvemento está constituída polas axudas que os gobernos estatais, rexionais ou locais dun país, destinan aos países en desenvolvemento, ben de forma bilateral ou a través de institucións multilaterais.

Para ser considerada AOD, as operacións deben satisfacer algunhas condicións:

  • Pola orixe dos recursos. Deben ser recursos públicos.
  • Polo seu obxectivo. Pode ser financeira (se se transfire diñeiro) ou non financeira (se se transfiren coñecementos, tecnoloxía, bens, servizos, etc.).
  • Polo lugar onde se realiza. Pode ser en países do Sur (cooperación en terreo) ou no Norte (educación para o desenvolvemento).
  • Pola súa execución. Pode ser bilateral, a través das administracións públicas ou das ONGD, ou multilateral.
  • Polo seu reembolso. Pode ser reembolsable, se debe devolverse ao final da acción, ou non reembolsable, se se entrega como doazón.

As accións internacionais de cooperación para o desenvolvemento son supervisadas, avaliadas e aconselladas polo Comité de Axuda para o Desenvolvemento CAD, organismo integrado na Organización para a Cooperación e o Desenvolvemento Económico OCDE e constituído polos principais países doadores do mundo.

 

Que é a acción humanitaria AH?

A acción humanitaria é o mecanismo de resposta dos países doadores cara a países vítimas dalgunha catástrofe ou un conflito bélico. As súas actuacións céntranse na prevención de riscos, a resposta inmediata unha vez producido o acontecemento, o socorro ás vítimas, a rehabilitación e reconstrución dos escenarios afectados, e a sensibilización da poboación internacional para solicitar fondos de axuda.

 

Glosario de termos

Para alguén que se achega por primeira vez ao ámbito da Cooperación Internacional para o Desenvolvemento, pode ser interesante explicar algúns conceptos básicos no seguinte listado de termos.

  • Blending: uso combinado de crédito e doazón que xera apancamento de máis recursos con baixos custos financeiros para o receptor.
  • Cooperación técnica: centrada no intercambio de coñecementos técnicos e de xestión, cuxo fin é aumentar as capacidades de institucións e persoas para promover o seu propio desenvolvemento.
  • Fondos fiduciarios: recursos financeiros que se entregan a unha entidade encargada da xestión destes.
  • Programación conxunta: esforzo colectivo a través do cal varios actores traballan xuntos para preparar, executar, seguir e avaliar as actividades dirixidas á consecución eficaz e efectiva dos obxectivos de desenvolvemento.
  • Resiliencia: capacidade das persoas, comunidades, organizacións ou países expostos a desastres, crise e as vulnerabilidades subxacentes, para anticiparse, reducir o impacto, enfrontarse e recuperarse dos efectos da adversidade sen comprometer as súas perspectivas a longo prazo.