Lankidetza ulertzea

Espainiako Lankidetzaren Prestakuntza Zentroko ikaslea, CartagenanMundua egoera kritikoan dago garapenari dagokionez. 2015. urtean Milurteko Garapen Helburuak bete diren aztertuko da eta 2015 ondorengo Garapen Agenda ezagutaraziko da. Pobreziak eta desberdintasunak erronka nagusia izaten jarraitzen dute, baina horiei beste erronka batzuk gehitu zaizkie, hala nola ingurumena hondatzea. Agenda berriak elementu horiek guztiak jaso beharko ditu alderdi soziala, ekonomikoa eta ingurumenekoa behar bezala bilduko dituen garapen iraunkorra ziurtatzeko. 

 

 

Argazkia: AECID

Milurteko Deklarazioak garapenerako gure agindu unibertsala definitu zuen, baina premiazkoa da lortutako aurrerapenak ziurtatzea hazkunde sendo, partekatu eta iraunkorraren bidez eta herrialde guztietan lan-baldintza duinen bidez.

Konpromiso horrekin, Espainiako Lankidetzak bere jarduera garatzen du atari honetan helburu eta lorpen nagusiak erakutsita.

 

Zer da Garapenerako Lankidetzarekin ulertzen duguna?

Garapenerako lankidetzak giza garapenean, pobreziaren murrizketan eta berdintasunezko gizartean eskubideen erabateko erabileran laguntzen duten jardueren multzoa jasotzen du. Erakunde publiko eta pribatuek garatzen dituzte jarduera horiek, mundu mailako bilakaera ekonomiko eta sozial iraunkorra, inklusiboa eta bidezkoa bultzatzeko xedearekin, herritarren arteko justizia eta berdintasuna bultzatzeko. Gure Gida Planeko hitzei jarraiki eta ikuspegi horretatik, lankidetza honako hau bilakatzen da: “oinarrizko eskubideez guztiz baliatzeko bermea, baina baita baliabide materialak, diru-sarrerak eta aberastasuna, aukerak, hezkuntza- edo osasun-zerbitzuetarako sarrera, demokrazian adierazi ahal izatea eta segurtasuna izatea, ingurune osasuntsuan bizi ahal izatea eta bizi-proiektuan bertan konfiantza eta autoestimua izatea ere".

Garapenerako lankidetzaren lana horizontaltasunean, elkarrekiko interesean, gardentasunean eta kontuak ematean oinarritutako lankidetzarako ereduen bidez jartzen da praktikan, garapen bidean dauden herrialdeek eta emaileek elkarren arteko erantzukizuneko planoan lan egiteko itunak eraiki ahal izateko eta, horrela, munduko garapen-helburuak lortzeko. Xede horretarako, lankidetzarako hainbat modalitate eta tresnaz baliatzen dira. Hauek, besteak beste:

  • Aldebiko lankidetza. Garapen bidean dagoen herrialdearen eta herrialde emailearen artean finkatzen diren lankidetzarako ekintzak.
  • Lankidetza aldeaniztuna. Nazioarteko erakundeek (UNESCO, UNICEF, FAO eta Munduko Bankua, esaterako) garapen bidean dauden herrialdeetara bideratzen dituzten laguntzak.
  • Eskuordetutako lankidetza. Laguntza emateko modalitate horren arabera, lankidetzarako agentzia batek edo gehiagok funtsak ematen ditu eta hirugarren agentzia bati (duen lidergoagatik, gaitasunagatik edo testuinguruaren ezagutzagatik) ematen dio laguntzan programatutako ekintzak garatzeko ardura.
  • Lankidetza itzulgarria. Herrialde bati interesezko eta denborazko baldintza mesedegarrietan mailegu bigun gisa emandako laguntza ekonomikoa da.
  • Lankidetza triangeluarra.  Hirugarrengo baten aldeko bi eragileren baterako jarduera, baliabideen transferentzia eraginkorragoa izan dadin eta horrela garapenerako aurrerapen esanguratsuak eta egonkorrak lortzeko.
  • Hegoalde-hegoalde lankidetza. Baliabideak, teknologia eta ezagutza trukatuta elkarren onurarako garapen bidean dauden herrialdeen artean ezarritako lankidetza.
  • Aurrekontuetarako laguntzak. Garapen bidean dauden herrialdeetako gobernuek egindako aurrekontuetarako laguntzen bidez emandakoak, orokorrak edo sektorialak.
  • Zorra trukatzea. Herrialde bati zorra gaitzestea zor hori edo horren zati bat herritarren garapenera bideratutako ekintzetarako erabiltzearen truke.

 

Zein eragilek esku hartzen dute lankidetzan?

Hainbat izaera eta funtziotako eragileek osatzen dute garapenerako lankidetzaren sistema. Bertan, erakunde publikoak eta pribatuak batera existitzen dira, batzuk izaera orokorrekoak eta besteak espezializatuagoak. Oro har, herrialdeek (batzuk garapenean sartutakoak) lankidetzarako beren agentziak dituzte eta horiek arduratzen dira laguntzak kudeatzeaz. Agentzia horiez, horien gobernuez eta alde anitzeko erakundeez gain, beste erakunde publiko batzuk ere, eskualdeetako eta tokiko administrazioak, eta unibertsitateak, kasu, garapenerako lankidetzaren eragileak dira.

Erakunde pribatuen artean enpresak eta xede sozialeko erakundeak bereizten dira, hots, garapenerako gobernuz kanpoko erakundeak GGKE eta bestelako kolektibo sozialak: sindikatuak, elkarte zibilak, fundazioak eta abar.

 

Zer da Garapenerako Laguntza Ofiziala GLO?

Herrialde bateko Estatuko, eskualdeko edo tokiko gobernuek garapen bidean dauden herrialdeetara, aldebiko moduan, nahiz alde anitzeko erakundeen bidez bideratutako laguntzek osatzen dute Garapenerako Laguntza Ofiziala.

Eragiketek hainbat baldintza bete behar dituzte GLO gisa hartuko badira:

  • Baliabideen jatorriaren arabera. Baliabide publikoak izan behar dute.
  • Helburuaren arabera. Finantzarioa (dirua transferitzen bada) edo ez-finantzarioa (ezagutzak, teknologia, ondasunak, zerbitzuak eta abar transferitzen badira) izan daiteke.
  • Garatutako lekuaren arabera. Hegoaldeko (lekuan bertan egindako lankidetza) edo iparraldeko (garapenerako hezkuntza) herrialdeetan gara daiteke.
  • Gauzatzearen arabera. Aldebikoa, administrazio publikoen edo GGKE-en bidez, edo alde anitzekoa izan daiteke.
  • Itzulgarritasunaren arabera. Itzulgarria izango da, ekintzaren amaieran itzuli egin behar bada, eta ez-itzulgarria, dohaintza gisa ematen bada.

  Garapenerako lankidetzako nazioarteko ekintzak Garapenerako Laguntza Batzordeak (GLB) gainbegiratu, ebaluatu eta aholkatzen ditu. Batzorde hori Ekonomia Lankidetza eta Garapenerako Antolakundean (ELGA) jasota dago eta munduan emaile nagusiak diren herrialdeek osatzen dute.

 

Zer da ekintza humanitarioa?

Herrialde emaileek hondamendiren baten edo gatazka armaturen baten biktima izandako herrialdeekiko erantzuteko duten mekanismoa da ekintza humanitarioa. Ekintza hauek egiten dituzte: arriskuen prebentzioa, behin gertakaria gertatuta berehalako erantzuna ematea, biktimen laguntza, eragindako eszenatokiak birgaitzea eta berreraikitzea, eta nazioarteko biztanleria sentsibilizatzea laguntzeko funtsak biltzeko.

 

Terminoen glosarioa

Garapenerako Nazioarteko Lankidetzaren alorrera lehen aldiz hurbiltzen denarentzat interesgarria izan daiteke hemen datorren terminoen zerrendako oinarrizko kontzeptu batzuk azaltzea.

  • Blending: hartzailearentzat finantza-kostu baxuekin baliabide gehiago egonean geratzea eragiten duen kredituaren eta dohaintzaren erabilera konbinatua da.
  • Lankidetza teknikoa: ezagutza teknikoen eta kudeaketako ezagutzen trukean oinarrituta dago. Horren xedea erakundeek eta pertsonek beren garapena bultzatzeko dituzten gaitasunak areagotzea da.
  • Funts fiduziarioak: erakunde bati emandako finantza-baliabideak dira eta erakundea arduratuko da horiek kudeatzeaz.
  • Baterako programazioa: garapeneko helburuak eraginkortasunez lortzera bideratutako ekintzak prestatu, egikaritu, jarraitu eta ebaluatzeko elkarrekin lan egiten duten hainbat eragileren ahalegin kolektiboa da.
  • Erresilientzia: hondamendi, krisi eta azpiko urraketen mendeko pertsona, komunitate, erakunde edo herrialdeek aurrea hartzeko, inpaktua murrizteko, aurre egiteko eta epe luzerako aurreikuspenak arriskuan jarri gabe ezbeharraren ondorioetatik lehengoratzeko duten gaitasuna da.